IZLOŽBOM "130 godina srpsko-turskih ratova", Vojni muzej u Beogradu 22. avgusta obeležiće isto toliko godina svog postojanja. Davne 1878. godine, posle Berlinskog kongresa, istog tog avgusta kada je knez Milan Obrenović pročitao proklamaciju nezavisnosti, doneo je i Ukaz o osnivanju ove kulturne institucije. Time je ustoličio mesto, koje od početka svog veka postoji u nedrima Kalemegdana, a stoički čuva sve burne godine srpske istorije, stradanja i uspehe našeg naroda, obojene duhom svih vladajućih dinastija i ideologija.
Priča o dvogodišnjem ratu u ovoj postavci, koja traje do kraja septembra, prikazana je kroz više od 150 predmeta. Oni su mahom vlasništvo Vojnog muzeja, dok je jedan mali, ali važan deo, "pozajmica". Neka dela među njima i nisu često izlagana, pa su za ovu priliku izašla na svetlost dana iz tame muzejskih depoa. Viši kustos i autorka izložbe, Anđelija Radović, kako kaže, oko godinu dana je pripremala postavku sačinjenu od vojničkih zastava, uniformi, ličnih predmeta brojnih komandanata, odlikovanja, kao i umetničkih dela koja prikazuju portrete vojskovođa i samih dešavanja.
- Zamislili smo da izložba prati sva ratna zbivanja, pa će se u, nazovimo ga uvodnom delu, naći proklamacija Mihaila Obrenovića o preuzimanju srpskih gradova od Turaka 1867. godine. Zatim prikazivanje ustanka 1875. godine u Hercegovini i Bosni, koji su Srbija i Crna Gora tajno pomagale, da bi naredne godine ušle i same u rat protiv vekovnih vlastelina. Sledeća poglavlja izložbe su upravo o srpsko-turskim ratovima. Osim svega što je bilo element borbe, tu je i spisak srpskih žrtava, da se nikada ne zaborave - priča Radovićeva.
Mnogobrojne predmete koji svedoče o ovom vremenu, zbog osetljivosti materijala, bilo je teško sačuvati. Među njima i vojničke uniforme, čijih originala skoro i da nema, sem jedne koja je pripadala generalu Đuri Horvatoviću. Ipak, osim ove, na izložbi će se naći i uniforme srpskog, ruskog i turskog oficira, čije rekonstrukcije su specijalno za ovu priliku izrađene, kao i odeća srpskog narodnog vojnika, čiju "kopiju" su imali odranije. Prema rečima Radovićeve, o tome koliko je vojnička zastava bila svetinja govori i taj primer, da iako su osetljive na prolaznost, iz tog perioda je sačuvano sedam originalnih - srpskih i dobrovoljačkih. Nasuprot ovih krhkijih uspomena, odlikovanja i lično naoružanje ratnika sačuvano je u većem broju.
- Izložena će biti sablja Živojina Mišića, tadašnjeg pitomca 11. klase Artiljerijske škole (buduće Vojne akademije), kao i lična dokumenta Stepe Stepanovića iz iste klase - da se vidi kako su se kalili u ovom ratu. Moći će da se vide i odlikovanja generala Jovana Belimarkovića i Mihaila Srećkovića, kao i sablja generala Franje Zaha i Miloša Vasića. Zanimljiva će biti i rekonstrukcija scene aleksinačkih rovova, koja je osmišljena da privuče sve generacije.
Izložba "130 godina srpsko-turskih ratova" delić je izvučen iz riznice koju Vojni muzej poseduje. Ovaj "čuvar" našeg nacionalnog identiteta može se pohvaliti sa više od 30.000 trodimenzionalnih predmeta svrstanih u 10 zbirki. Pukovnik Miroslav Knežević, direktor muzeja, posebno ističe dodatnu kolekciju sa osamdesetak hiljada negativa i fotografija, kojima je ratovanje zabeleženo iz drugog ugla, a naročito dobro "pokriven" Prvi svetski rat.
Samo tokom manifestacije "Noć muzeja" njihovim odajama prošlo je 15.000 ljudi. Primetno je više i stranaca. Naš Vojni muzej odlazio je i van granica Srbije, počev od 1907. godine kada je učestvovao na Balkanskoj izložbi u Londonu, a stigao je i do Pariza, Berlina, Milana, Budimpešte i Sofije.

AUTOMOBILI VOJSKE
POSLE proslave, u muzeju nastavljaju sa izložbama. Za septembar je planirana postavka "100 godina automobilizma u Vojsci Srbije", a eksponati će biti u - kalemegdanskim rovovima.
- Ne samo to, već ćemo nastaviti sa kompletiranjem artiljerije, oklopnih vozila, raketnih sistema... u našoj, praktično zasebnoj postavci, koja opasuje zgradu muzeja. Prikupljamo naoružanje koje se izbacuje iz sistema VS, pratimo stanje na tržištu kolekcionara - ispričao nam je pukovnik Knežević.
U oktobru će biti i "domaćini" Vojno-tehničkog instituta, a u novembru, u saradnji sa Francuskim kulturnim centrom, imaće izložbu posvećenu potpisivanju prvog mirovnog ugovora.

PORUŠEN
OD osnivanja do danas, Vojni muzej se nalazio na Beogradskoj tvrđavi, u prirodnom ambijentu za jednu ovakvu ustanovu. Najpre je bio smešten u jednom malom objektu u kojem je i otvorena prva muzejska postavka 1904. godine. Kako je u Prvom svetskom ratu, 1915. godine porušen, mnogo je vremena prošlo da se "oporavi". Do tada je "boravio" u zgradi gde se nalazi današnji Gradski zavod za zaštitu spomenika, do 1956. godine. Od tada je u današnjoj zgradi, koja je najpre zidana za namene Vojnogeografskog instituta. Za muzejske potrebe konačno je adaptirana 1961. godine.

DOPRINELI I DRUGI
IZLOŽBU "130 godina srpsko-turskih ratova" upotpuniće i neka umetnička dela koja su ovom prilikom pozajmljena iz drugih kulturnih ustanova. Tako će posetioci moći da vide mundir kneza Milana Obrenovića, koji pripada Istorijskom muzeju Srbije, kao i dva vredna ulja (portret generala Horvatovića i javorskog junaka Ilića, autora Steve Todorovića) i oleografiju iz Narodnog muzeja Beograda. Svoj doprinos pružili su i Galerija SANU portretom arhimandrita Nićifora Dučića i Narodni muzej iz Čačka dopremajući sablju generala Koste Protića. Takođe, i Narodna biblioteka Srbije i jedna galerija iz Bele Crkve imaće udela na ovoj izložbi. Nadležni u muzeju ističu da zahvalnost duguju i sektoru za boračko-invalidsku zaštitu Ministarstva rada i socijalne politike.