Mobilni > Vesti > Aktuelno

Državljani u dve otadžbine

Nebojša VUČINIĆ | 02. februar 2003. 18:44

Građani Jugoslavije ubrzo će, pod znatno povoljnijim uslovima nego što je propisano u zakonu, moći da steknu i pasoš Bosne i Hercegovine, i obrnuto. Za još jedan pasoš traži se tri godine boravka ili godinu dana braka sa državljaninom te zemlje.

UGOVOR o dvojnom državljanstvu između SR Jugoslavije i Bosne i Hercegovine ratifikovan je u parlamentima obe države potpisnice. Poslednju reč po tom pitanju rekli su poslanici Veća građana, i sada je potrebno samo da tekst Ugovora izađe u Službenom listu SRJ, da bi stupio na snagu osmog dana po objavljivanju.
Početak primene ovog ugovora značiće mnogo, pre svega za Srbe iz BiH. Jer, njihovi zemljaci iz federacije BiH već uživaju blagodeti takvog međudržavnog sporazuma sa Republikom Hrvatskom. Ali, istovremeno, prava iz ovog ugovora neće imati samo Srbi, već svi državljani jedne ili druge države koji to žele, a istovremeno ispunjavaju formalne uslove.
To znači da dvojno državljanstvo mogu da steknu punoletni građani, koji imaju prijavljen boravak najmanje tri godine na teritoriji države čije državljanstvo žele, ili su najmanje godinu dana u braku sa državljaninom te države. Nema zahteva za nekom posebnom dozvolom ili odobrenjem.
Te odredbe su mnogo blaže od onih propisanih u Zakonu o državljanstvu, za “prijem stranca u jugoslovensko državljanstvo bez otpusta iz stranog državljanstva”, gde se traži “odobrenje za stalno nastanjenje” i najmanje tri godine braka sa jugoslovenskim državljaninom.
Blaži uslovi su i u delu o krivičnom (ne)kažnjavanju. Ugovorom se za sticanje dvojnog državljanstva traži da građanin, u državi čije državljanstvo stiče, nije osuđivan za krivično delo za koje je propisana kazna zatvora više od tri godine, ili da mu nije izrečena mera bezbednosti proterivanja iz države čije državljanstvo želi. U zakonu se vrlo širokom formulacijom traži da “nije kažnjavan kaznom zatvora za krivično delo koje ga čini nepodobnim za prijem u jugoslovensko državljanstvo” i da se “iz njegovog ponašanja može zaključiti da će poštovati pravni poredak Jugoslavije”.
Deca mogu steći dvojno državljanstvo na zahtev roditelja koji stiču dvojno državljanstvo, a za dete starije od 14 godina potrebna je i njegova saglasnost.
Ugovorom o dvojnom državljanstvu između SRJ i BiH jasno je predviđeno da sticanje drugog državljanstva neće biti uslovljeno prestankom ranijeg, odnosno, da se dvojnim državljanima smatraju i oni koji su pre zaključivanja ugovora stekli državljanstvo druge države.

ZAKON JE STROŽI
ODREDBE Zakona o državljanstvu, inače, u principu su mnogo strože od članova bilateralnog sporazuma. To je ustaljena praksa u međunarodnim odnosima. Država štiti svoje državljane, a izuzetno može da potpiše bilateralni sporazum sa drugom državom, ukoliko im se interesi poklapaju, i predvidi znatno blaže uslove. Ako sporazuma nema, međutim, mogućnost sticanja dvojnog državljanstva je sužena. Jer, moguće je da druga država ne poznaje institut dvojnog državljanstva u svojim zakonima, pa bi onom ko stekne državljanstvo jedne, samim tim prestalo državljanstvo te druge države.

Nazad na rubriku