Feljton

Političke igre oko Vojvodine

U euforičnom raspoloženju posle prisajedinjenja, mnogima je izgledalo da je status Vojvodine zaokruženo pitanje, ali je ono vaskrslo već u prvim godinama novonastale zajedničke države


Vojvodina - čedo umnih i upornih predaka Predhodni nastavci

Velika narodna skupština u Novom Sadu, rad Anastasa Bocarića Foto Muzej Vojvodine

1. Pamet i srce govorili su isto

Dug put, meren vekovima, prešli su naši sunarodnici u Vojvodini, od Austrougarskog carstva do Kraljevine Srbije i Velike narodne skupštine, kada je proglašeno prisajedinjenje braći u matici

Privilegije cara Leopolda Foto Arhiv SANU Sremski Karlovci

2. Poljuljana srpska vera u Beč

U revolucionarnu 1848. godinu srpski narod u Habzburškoj monarhiji ušao je sa potpuno formiranom nacionalnom svešću i političkim programom, koga će se držati sve do početka Prvog svetskog rata

Svetozar Miletić  / Foto Muzej Vojvodine

3. Zaokret Svetozara Miletića

Beč u koji su Srbi polagali nade u prethodnih gotovo dva veka, još jednom ih je izigrao i prepustio na milost i nemilost mađarskim nasilničkim težnjama za grubom i potpunom asimilacijom

Blagoveštenski sabor / Foto: Rukopisno odeljenje Matice srpske

4. Srbi biraju između Beča i Pešte

U odnose među Srbima u Ugarskoj dobro je bio upućen srpski knez Mihailo Obrenović. Težio je da izmiri Srbe i Mađare kako bi zajednički nastupili u borbi protiv austrijske vlasti

Naslovnica "Zastave " od 23. septembra 1906. godine, Foto: Matica srpska

5. Srpsko talasanje u čaši vode

U novoproglašenu Srpsku Vojvodovinu Srbija je poslala 10.000 dobrovoljaca. Na hiljade naših stradalnika iz Ugarske 1849. prigrlilo je braću iz Beograda, Požarevca, Smedereva...

Patrijaršija u Sremskim Karlovcima iz 1890. godine, Foto: Muzej Vojvodine

6. Satirična ravnopravnost naroda

Svetozar Miletić, vispren, rečit i nepokolebljiv, vešto je razobličavao mađarsku politiku, dokazujući da je jedini cilj Zakona o narodnostima da se Mađari umnože asimilacijom manjina

Stara zgrada magistrata u Velikom Bečkereku / Foto Internet-stranica Zavoda za zaštitu spomenika

7. Temelj prve moderne srpske stranke

Razvoj srpske ideje zavisio je od tri faktora - od vlastite snage i svesti Srba, savezništva sa narodima iste sudbine u Ugarskoj i evropskog konteksta. Srpska narodna slobodoumna stranka osnovana je 1869. godine u Velikom Bečkereku

Mihailo Polit Desančić i Laza Kostić, Foto Muzej Vojvodine

8. Narodni tribun na robiji zbog Hrvata

Svetozar Miletić je poslat u tamnicu i lišen mandata u Ugarskom saboru zbog izvrgavanja ruglu Hrvatskog sabora i oštre kritike bana Levina Rauha, koji je u Sremu zabranio upotrebu ćirilice

Prve svađe u Narodnoj stranci

9. Prve svađe u Narodnoj stranci

Mađarske vlasti, uz pomoć konzervativno-klerikalne grupe srpskih političara i u dosluhu sa namesničkom vladom u Beogradu, pokušavale su na sve načine da umanje uticaj Miletića i njegove stranke

Jovan Jovanović Zmaj stihovima je prekorevao kolebljive sunarodnike / Foto "Vikipedija"

10. Osluškivanje nevesinjske puške

Vođstvo Srpske narodne slobodoumne stranke u vreme Hercegovačkog ustanka svoje nacionalno oduševljenje i spremnost na žrtve nije uspelo da prenese na maticu i svoje sunarodnike

Sahrana Svetozara Miletića u Novom Sadu 1901. godine / Foto Muzej Vojvodine

11. Rastanak od "sivog tića" Miletića

Skrhan bolešću, raspadom stranke, izneveren i nemoćan Svetozar Miletić se povlači u Vršac. Umire 4. februara 1901. godine. Iza njega je ostala politička misao trajne istorijske vrednosti

Milica i Jaša Tomić Foto arhiva porodice Miletić

12. Tragedija na železničkoj stanici

Političko rivalstvo lidera radikala i liberala završilo se tragično. Jaša Tomić ubio je Mišu Dimitrijevića, na Tucindan 1890. godine, zato što je ovaj javno osramotio njegovu suprugu Milicu

Isidora Sekulić i Veljko Petrović Foto Vikipedija

13. Srpsko jedinstvo iz tri dela

Srpska narodna slobodoumna stranka, u pogledu na nacionalni razvoj srpskog naroda, rascepila se na tri struje - levu progresivnu, konzervativne notabilitete i na liberalnu opciju

Jaša Tomić Muzej prisajedinjenja, autor portreta Radovan Jokić

14. Novi talas demokrata iz Kikinde

U želji da "zaustavi dekadenciju Srba", krajem 1906. u Velikoj Kikindi okupila se grupa ambicioznih intelektualaca s ciljem da radi na nacionalnom preporodu i razvijanju narodne književnosti i kulture

Patrijarh Lukijan Bogdanović i konopac koji mu je poslala mađarska vlast Foto Arhiv SANU u Sremskim Karlovcima

15. Snažan odjek balkanskih ratova

Jačanje Ugarske i snažna mađarizacija nakratko su istopili optimizam političkih lidera Srba u Ugarskoj. Ratovi protiv Turske i Bugarske imali su snažan odjek i vratili su veru u Srbiju

Svetozar Marković, Foto "Vikipedija"

16. Seljaci ostali bez ideala

Teška ekonomska zbilja u južnoj Ugarskoj krajem 19. veka pogodila je osiromašene zemljoradnike i navela ih da spas traže u socijalističkom pokretu. Oni su sanjali "neku paorsku vladu i" i očekivali deobu opštinskih imanja

Matica srpska na staroj adresi u centru Novog Sada / Foto "Vikipedija"

17. Odmazda zbog atentata u Sarajevu

Posle atentata na prestolonaslednika Ferdinanda u Sarajevu mađarska vlast pohapsila sve viđenije Srbe, zabranila rad Matici srpskoj i čitaonici, spalila srpske knjige i naložila crkvama da zvona ćute i na sahranama

 Muzej prisajedinjenja

18. U zagrljaju srpskih oslobodilaca

Kada je grof Karolji na kraju Velikog rata nudio Srbima autonomiju, Jaša Tomić energično je odgovorio: "Mi više nećemo u Budimpeštu nego u Beograd!"

VIDOVITOST Dr Žarko Miladinović Foto: Zavičajni muzej Ruma

19. Iz srpske košulje u Jugoslaviju

Nasuprot demokratama, Jaša Tomić nije bio za ulazak u državu SHS preko Zagreba. Smatrao je najprirodnijim da se Srbi Vojvodine najpre ujedine sa Srbijom, a zatim, zajedno sa njom, uđu u zajedničku državu

Odluke Velike narodne skupštine u Novom Sadu / Foto Muzej prisajedinjenja

20. Srce i pamet uz Kraljevinu Srbiju

U hotelu "Grand", 25. novembra 1918. vekovni san Srba u Austrougarskoj o prisajedinjenju svojoj matici najzad je pretočen u stvarnost. Na Velikoj narodnoj skupštini bilo je 757 poslanika iz 211 opština Banata, Bačke i Baranje

Svi feljtoni
Prikaži 10 vesti Prikaži sve vesti

Da li poznajete nekoga ko je otišao da radi u inostranstvo privučen obećanjem o odličnim uslovima, pa se ubrzo, razočaran vratio?