Feljton

Stigla je sloboda za napaćene Srbe

Posle proboja Solunskog fronta, oko 1.500 preživelih topličkih ustanika priključilo se srpskoj i savezničkoj vojsci i učestvovalo u završnim borbama za konačno oslobođenje zemlje


TOPLIČKI USTANAK 1917. Predhodni nastavci

Ulazak Bugarske vojske u Prokuplje 1915. godine

1. Ratni planovi za osvajanje Srbije

Ustanak u Toplici i Jablanici ugrozio je strategijski interes okupatora na prostoru gde su prolazile važne saobraćajnice prema Solunskom frontu i Bliskom istoku

Krštenice za novorođenčad

2. Okupatori su hapsili i streljali

Pronađene crkvene knjige, krštenice, bankarski zapisi, pisma, naredbe, fotografije,školska dokumenta, ukazuju da je bugarski krajnji cilj bio proširenje sopstvene teritorije na račun Srbije

Bugarski bukvar-čitanka iz kog su deca učila

3. Poziv na totalno istrebljenje Srba

Svi natpisi na javnim mestima, knjige i drugi pisani materijali bili su na bugarskom jeziku. Sve srpske škole su zatvorene, a nastavno osoblje otpušteno, ubijeno ili deportovano

Prinudni rad Srba na pruzi Niš - Leskovac

4. Srpsko stratište u Dubokoj dolini

Surdulica je bila usputna stanica kolonama interniraca koje su kretale put Bugarske. Polovina je uglavnom osuđivana na smrt, a ostali slati na mučenje u bugarske logore

Prvu četu osnovao je Uroš Kostić Rudinac

5. Pljačke, zlostavljanja, silovanja...

Pored masovnog ubijanja i batinanja Srba, Bugari su silovali više hiljada žena i devojaka. Za "protivnike" su proglasili i invalide, starce, čak i bolesne žene i decu

Pop i komita Dimitrije Dimitrijević

6. Formiranje prvih četničkih odreda

Kosta Vojinović je u avgustu 1916. godine osnovao Ibarsko- kopaoničku četu u Leposaviću na Ibru. Novoosnovani odred je svakodnevno jačao, pa je uskoro imao pedeset naoružanih četnika

Kapetan Milinko Vlahović, komandant Jablaničkog četničkog odreda

7. Dolazak crnogorskih četnika

Kosta Pećanac i Kosta Vojinović prvi put su se videli oktobra 1916. godine. Bio je to susret dvojice starešina s potpuno različitim koncepcijama o dizanju i vođenju ustanka

USTANIK Potporučnik Kosta Vojinović Kosovac / Fotografije  preuzete iz knjige "Toplički ustanak 1917." autora Novice Pešića

8. Nemoć okupatora pred ustanicima

Pre izbijanja ustanka u januaru i februaru 1917. godine, jablanički četnici imali su šest uspešnih oružanih sukoba sa Bugarima, što je izmučenom narodu ulilo novu snagu da se bori do pobede

ZATEČEN Kosta Milovanović Pećanac, vođa ustanka Fotografije  preuzete iz knjige "Toplički ustanak 1917." autora Novice Pešića

9. Život brži od ustaničkih vođa

Bugarski akt da muškarci od 19 do 40 godina starosti podležu vojnoj obavezi narod je shvatio kao težnju okupatora da Srbe susprotstavi svojoj braći u borbama na Solunskom frontu

Prvi oslobođeni grad od okupatora

10. Narod je klicao - "Srećna sloboda"

Na zboru u selu Donja Trnava, bez prisustva vojvoda Vojinovića i Pećanca, doneta je odluka da se bugarski okupatorski garnizon u Prokuplju napadne 2. marta u jutarnjim časovima

Okupljanje naroda u Lebanu posle predaje Bugara

11. Širenje srpske ustaničke države

Toplički ustanak je bio deo oslobodilačke borbe Srbije i saveznika u Prvom svetskom ratu. Stvorena je velika slobodna teritorija i formirana ustanička država sa centrom u Prokuplju

Bratimir Milačić, pisar, Kosta Milovanović Pećanac, vođa ustanka, i Novica Ćuković, četnik

12. Okupator kreće u gušenje ustanka

Na ustaničku teritoriju ubrzo su stigli austrougarski pukovi sa Soče, iz Rumunije i Italije, bugarske regimente sa Solunskog fronta i jedan deo žandarmerije iz Bosne i Hercegovine

SLOM Bugarska vojska se vraća u Vlasotince Fotografija preuzeta iz knjige "Toplički ustanak 1917." autora Novice Pešića

13. Užasni i krvavi zločini okupatora

Okupator je sa dosta muka, uz žestok otpor srpskih boraca, uspeo da osvoji ustanička područja. Austrougarska vojska, zajedno sa Bugarima, 13. marta 1917. godine, ušla je u Prokuplje

Okupatorski vojnici vešaju Srbina

14. Herojska smrt Nika Vukčevića

Teško je nabrojati sve strahote koje su činjene prilikom ugušenja ustanka. Narod je platio strašnu cenu bugarske okupacije. Uništena je mladost, kako bi se Srbi u korenu istrebili

Toško Vlahović, Jovan Radović i Kosta Milovanović Pećanac (sleva nadesno)

15. Četnički odredi nastavljaju borbu

Više od hiljadu austrijskih vojnika svakodnevno je gonilo vojvodu Kostu Vojinovića. Doveli su specijalni graničarski bataljon iz Dalmacije. On je vešto izbegavao potere, ali i prihvatao borbu

Siniša Stefanović, streljan u Niškoj tvrđavi i kapetan Jovan Ilić, streljan u Niškoj tvrđavi 1917.

16. Delegacija ustanika kreće u Solun

Vrhovna komanda srpske vojske odlučuje da pošalje svog izaslanika sa novim direktivama ustaničkim vođama. Nažalost, uputstva nisu stigla do vojvoda na ustaničkom području

17. Gorela su čitava srpska sela

Početkom leta 1917. Bugari menjaju taktiku i dovode 64 komitske čete za "čišćenje" terena. Desetkovali su preživele ustanike i razbili topličko-jablaničko četničko jezgro

Otpor posustaje, počinje izdaja

18. Otpor posustaje, počinje izdaja

Kako je vreme odmicalo, teror okupatora je pojačavan. Narodna volja je polako popuštala. Ustaničke četovođe gotovo svakodnevno su ginule, jedinice se rasturale, a pojedinci skrivali

Svi feljtoni
Prikaži 10 vesti Prikaži sve vesti

Planirate li da ove godine pogledate neki film na FEST-u?