Feljton

Nacionalna solidarnost

U shvatanjima najuticajnijih srpskih intelektualaca i ideologa, i pored sve raznovrsnosti kriterijuma za određivanje nacionalne pripadnosti, subjektivna merila su preovlađivala


Istorija srpske nacionalne ideje Predhodni nastavci

Jovan Skerlić, ključna ličnost srpske misli

1. Sami stvorili državu

Jovan Skerlić: Srbi su sami stvorili svoju državu, u kojoj je sva vlada u rukama Srba, a ne u rukama tuđinaca, kao što je slučaj sa drugim oslobođenim državama na Balkanu

Kralj Petar polaže zakletvu u Skupštini

2. Uspon jugoslovenske ideje

Raznorodni politički pokreti Srba u suštinskim stvarima bili su jedinstveni. Zasnivali su se na načelima narodnog suvereniteta i demokratije, a spajalo ih je i zajednička sudbina. Odlike dvopartijskog sistema

Zgrada Skupštine Srbije od 1882. do 1914.

3. Svako vreme ima vodilju

Nacionalizam je podrazumevao slobodu nacije od unutrašnje tiranije ili strane okupacije, njeno pravo da sama odlučuje o svojoj sudbini i svom bogatstvu i deli zajedničku kulturu

Terazije u Beogradu 1914. godine

4. Jezik temelj patriotizma

I konzervativna i liberalna britanska štampa 1914. godine pišući o Bosni i Hercegovini i Dalmaciji, sve stanovništvo bez obzira na veru, smatrala je isključivo Srbima. Srpska pripadnost uobličena je u Pećkoj patrijaršiji

Sarajevo na početku dvadesetog veka

5. U zagrljaju bečke imperije

Austrougarsku opasnost Srbi su tumačili kao deo šire, svetske jagme velikih sila za stvaranjem kolonijalnih carstava, praćene potčinjavanjem i uništavanjem. Sukobi sa Bečom i Peštom doveli su do širenja jugoslovenske ideje

Faksimil naslovne strane knjige Jovana Skerlića

6. Nevesela slika Evrope

Da bi vladala nad milion i po stanovnika BiH, Austrougarska je koristila skoro isto onoliko trupa koliko je Britanija imala u Indiji, sa njenih trista miliona ljudi. Beč je svoj kolonijalizam video u osvajanju južnoslovenskih zemalja

Slobodan Jovanović, prvi zdesna, sa prijateljima

7. Otpor duhovnoj okupaciji

Sve što će Srbija učiniti posle 1903, od ekonomskog otpora do jugoslovenske politike, biće posledica rešenosti da se od Beča odbrani teškom mukom stečena država i nacionalna nezavisnost

Jovan Skerlić i Bogdan Popović (obojica sede) sa prijateljima

8. Pobeda u kulturnom ratu

Srpski intelektualci doba 1903-1914, po ugledu na ideje Dositeja Obradovića, smatrali su da je trebalo, preko kulture, a potom i političkim delovanjem, izvršiti "moralnu obnovu" nacije

Jovan Cvijić, velikan nacionalne nauke

9. Epoha narodnog preporoda

Jovan Cvijić: Patriotska osećanja spadaju u najbolja i najponosnija osećanja koja čovek može imati. U našem narodu valja negovati duh prave slobode, težnje za pravdom i versku toleranciju

Petar Kočić (faksimil rukopisa)

10. Besede o patriotskom radu

Demokratija je, zahvaljujući Skerliću i Cvijiću, ali i poretku zavedenom dolaskom kralja Petra Karađorđevića na vlast 1903, zaista postala ključni sastojak srpske nacionalne ideje

Slobodan Jovanović sa ocem Vladimirom i majkom Jelenom

11. Nacija promenljiva pojava

Prelazak na jugoslovensku propagandu posle 1904. godine, otkrivao je uverenje srpskih stvaralaca i intelektualaca da se nacionalni identitet mogao smišljeno oblikovati i menjati

Jovan Skerlić u Lozani 1901.

12. Zajednica ideala i sećanja

Francusko objašnjenje da je nacija "zajednica volje" omogućavala je da se u Srbiji, uprkos objektivnim preprekama, uobliči jugoslovenska politika, kao još jedno oruđe otpora

 Porodica Svetislava Simića

13. Ideali nisu u prošlosti

Srbi su se oduvek zanosili slavom predaka, zaboravljajući da je još Dositej govorio da "slavu treba od sebe počinjati". Prosvetiteljstvo mora da bude osnova nacionalne ideologije

Jaša Tomić sa suprugom Milicom

14. Asimilacija Srba u Hrvate

Jaša Tomić je pisao da je nacija duhovna, kulturna zajednica koju određuju zajedničke uspomene, stradanja u prošlosti i volja da se u sadašnjosti deli zajednička sudbina

Stojan Novaković

15. Država i stvaranje nacije

Stojan Novaković je nekoliko decenija bio ključna ličnost srpske nacionalne politike u Staroj Srbiji i Makedoniji. Imao je uticaj na intelektualce koji su bili tumači nacionalne ideje

Jezik argument za ujedinjenje

16. Jezik argument za ujedinjenje

Ljubomir Jovanović prvi upozorio da je Hrvatski nacionalni pokret prvo, u ime saradnje, prihvatio srpski jezik, da bi potom sve što je postalo jugoslovensko proglasio za hrvatsko

Nikolu Pašića je mučilo ko će biti ujedinitelj

17. Jedinstvo pocepanog naroda

Srpska nacionalna ideja, s kraja 19. i početka 20. veka, bila je nerazdvojna od demokratije i zasnovana na savremenosti, na "prirodnom pravu", umesto na hrvatskom "istorijskom pravu"

Jovan Skerlić, kao dečak, sa roditeljima i sestrama

18. Nacionalizam i patriotizam

U sukobu srpskog i hrvatskog nacionalnog pokreta oko Bosne i Hercegovine i južne Dalmacije jezička politika bila je važno sredstvo, pa je i sam Skerlić uzeo učešća u ovom odmeravanju snaga

Svi feljtoni
Prikaži 10 vesti Prikaži sve vesti

Gde slavite uskršnje praznike?