CAR Uroš i Vukašin su neko vreme dobro sarađivali, zajednički kovali novac, vodili spoljnu politiku i izvodili druge akcije, o čemu je sačuvan niz dokumenata. No ti njihovi dobri odnosi počeli su da se kvare.

Iako je bio savladar caru Urošu, Vukašin se nije zadovoljio postojećim proširenjem svoje oblasti, već je težio da ide dalje ka severu, naročito u kosovskoj oblasti i počeo da ugrožava zemlje Lazara Hrebeljanovića i Nikole Altomanovića.

Po Mavru Orbinu, Vukašin je ozbiljno ugrozio i prihode od carina caru Urošu, koji je skoro ostao bez prihoda. Zato su Lazar Hrebeljanović i Nikola Altomanović, koji su bili u dobrim odnosima sa carem Urošem, uspeli da ga ubede da zajedno skupe vojsku i krenu na Vukašina, obećavši da će mu dati sve što od njega oduzmu.

Do sukoba je došlo na Kosovu. Tom prilikom je Vukašinu u pomoć stigao brat Uglješa. Videvši da je pobeda sigurna na strani braće Mrnjavčevića, Lazar se na vreme povukao, a sa vojskom su ostali i produžili borbu car Uroš i Nikola Altomanović. Braća Mrnjavčević su razbila njihovu vojsku, zarobila cara Uroša s nešto pratnje, koju su pustili, a Nikola Altomanović, koji izgubi gro svoje vojske, uspeo je bekstvom da se spase.

Porazom Lazara i Nikole, koji će ubuduće biti u teškoj svađi i preotimati jedan drugom teritorije, car Uroš je izgubio pozicije i na ovoj strani. Vukašinu, čija je moć sve više rasla, morao je da obeća lojalnost.

Od tog doba Vukašin u svojim ispravama više ne pominje cara Uroša i otvoreno teži da staru svetorodnu dinastiju zameni novom, dinastijom Mrnjavčevića.

Ovo su iskoristili Balšići u Zeti, koji su bili u srodstvu sa Mrnjavčevićima, jer je Vukašin udao svoju ćerku Oliveru za Đurđa Balšića. Ubivši Đuraša Ilijevića, poznatog vojskovođu iz Dušanovog vremena, njegovu oblast Gornju Zetu pripojili su svojim zemljama, ignorišući u potpunosti vlast cara Uroša nad ovom teritorijom.

RAZJEDINjENA EVROPA PORED Vizantije, Uglješa je pokušao da u borbi sa Turcima nađe saveznika i u Bugarskoj, ali zbog postojećeg stanja, nije ništa ozbiljnije preduzeto da se stane na put turskoj ekspanziji. Vizantijski car Jovan V je molio papu, Mletačku republiku i Mađarsku da mu pruže pomoć, ali je sve to bilo uzalud, jer razjedinjena Evropa još nije bila svesna turske opasnosti, ni spremna da se ozbiljnije angažuje na njihovom suzbijanju.

Posle povlačenja u manastir carice Jelene, što je po svim izgledima učinila dragovoljno, despot Uglješa postaje samostalni gospodar serske oblasti.

Glavna briga despota Uglješe u to vreme bila je suzbijanje Turaka Osmanlija, koji su već preotimali gradove zapadno od prestonice nemoćne Vizantije. Tako su Turci pored Didimotike i Jedrena zauzeli i Plovdiv. U Jedrene su preneli svoju prestonicu i vršili brzu kolonizaciju Trakije. Od Vizantijskog carstva ostali su samo Carigrad sa bližom okolinom, Solun i Moreja (Peloponez).

Turci su na ovaj način doprli do serske oblasti i njihov sukob sa Uglješom postao je neizbežan. Njegove opsežne pripreme za rat bile su vojne i diplomatske. Pokušavajući da privuče Vizantiju kao saveznika izrazio je spremnost da Carigradskoj patrijaršiji prizna jurisdikciju nad celom svojom oblašću. Javno je osudio crkvenu politiku cara Dušana, odlazio je u Svetu Goru i tamo delio bogate poklone, ali ni to mu nije pomoglo.

Despot Uglješa je ulagao velike napore i u prvo vreme uspevao da suzbije turske prodore. Kada je video potpunu vizantijsku nemoć, on je dočekujući turske odrede i progoneći ih na istok, sve više prodirao u slabo branjene oblasti Vizantije, pa je njima ovladao i tako znatno proširio granice svojih oblasti.

MeĐutim, borbe sa sve brojnijim i agresivnijim Turcima su iscrpljivale Uglješine snage, pa je on šaljući svoja poslanstva i lično odlazeći na pregovore, ulagao nove napore da privoli Vizantiju i Bugarsku na zajedničku akciju.

Carigrad je izbegavao da se obavezuje, jer je i pored Uglješinih uspeha, sumnjao u moć srpske razjedinjene države. Više se uzdao u bogati zapad (Mletačku republiku, Mađarsku, Francusku). Tamo je uzalud slao svoje delegacije tražeći novac i vojnu pomoć.

Novi bugarski car Šišman, sa sedištem u Trnovu, i pored čestih upada turske vojske na područje njegove države, osećajući nemoć nije želeo da se zameri sultanu Muratu.

Videvši da od zajedničke akcije Srba, Vizantijaca i Bugara nema ništa, despot Uglješa se na kraju opredelio da pozove u pomoć brata Vukašina Mrnjavčevića, sa kojim je bio u vrlo dobrim odnosima.

Ne moŽe se pouzdano utvrditi kako se prema tome držala moćna vlastela u tzv. grčkim zemljama. Međutim, sasvim je izvesno da vlastela u starim srpskim zemljama nije bila u dobrim odnosima sa braćom Mrnjavčević zbog međusobnih sukoba oko teritorija i zato ih ne bi podržala u ovoj borbi.

U ovo vreme kralj Vukašin je bio doneo definitivnu odluku da se do kraja obračuna sa županom Nikolom Altomanovićem. U tom cilju on je obezbedio pomoć svoga zeta Đurđa Balšića, gospodara Zete. Prikupio je vojsku i doveo pod Skadar, gde je očekivana naručena dubrovačka flota koja je trebalo da prebaci vojsku prema Nikolinim zemljama.

Bilo je predviđeno da jedan deo vojske udari preko planine Onogošt, a drugi duž obale. Sa kraljem Vukašinom bio je i njegov sin, mladi kralj Marko.

Baš tada je Uglješa pozvao brata u pomoć da iznenade Turke i napadnu ih u njihovoj prestonici Jedrenu, pošto je sultan Murat sa delom vojske bio otišao na ratni pohod u Malu Aziju.

Dobivši bratovljev poziv, Vukašin je odustao od planirane akcije na Nikolu Altomanovića, koji je ovim spasen od sigurnog poraza. Sa svom prikupljenom vojskom krenuo je prema Seru, ostavljajući sina Marka da u njegovom odsustvu upravlja državom.


(Nastaviće se)