NA saboru u Skoplju, u aprilu 1357. godine, Uroš je podržan od vlastele i sveštenstva i proglašen za cara, a osuđeni su postupci Dušanovog polubrata Simeuna.

Simeunu sada nije ostalo ništa drugo već da pokuša da povrati izgubljene oblasti. Uz pomoć pobunjenih albanskih plemena, posle bitke kod Aheloja 1358. godine, u kojoj je Nićifor poginuo, a njegova vojska poražena, uspeo je da povrati svoje ranije oblasti u Epiru, kao i da proširi vlast nad Tesalijom.

Početkom 1359. godine Simeun je pokušao da proširi svoje oblasti prema Skadru, ali pošto je tamo naišao na veliki otpor, na kraju se smirio. Zadovoljio se time da vlada na glavnom delu tzv. grčkih oblasti srpske države, sa sedištem u Trikali. U svojoj prestonici živeo je potpuno u grčkom krugu, kao kakav grčki dinast, posvetivši se gotovo isključivo svojim podanicima grčkog porekla. U njegovim poveljama iz toga vremena grčka imena idu ispred srpskih. On se potpisuje samo grčki i kao grčki princ ističe svoje poreklo od Paleologa, a ne od Nemanjića.

MALI VLADARI SRPSKA vlastela verna caru, smatrala se gospodarem svoga područja i nazivala sebe carskim prijateljima i saveznicima. Oblasni gospodari ponašali su se kao mali vladari. Kovali su i svoj novac, naplaćivali carine i druge prihode i lišavali cara njegovih prihoda i prava. Ovakvo stanje u zemlji uticalo je i na privredu.

Ovim Simeunovim postupcima i akcijama, kojima je praktično prekinuo sve veze sa srpskom državom, njegove pokrajine Epir i Tesalija bile su potpuno otpisane za Srbiju.

Svesna da Uroš nije dorastao državnoj moći svoga oca, njegova majka carica Jelena uzima i sama deo tzv. grčkih oblasti oko Sera (Sereza) i Drame, sa sedištem u Seru, dobivši punu podršku tamošnje srpske i vizantijske vlastele.

Na ovako oslabljenu Srbiju sa severa su krenuli Mađari. Njihov kralj Ludovik I, pošto je prethodno pribavio vazalstvo vlastelina Rastislalića u Braničevu i Kučevu, krenuo je 1359. godine sa velikom vojskom na Srbiju i duboko prodro u Šumadiju. Uroš mu je krenuo u susret sa daleko manjom vojskom. Nedovoljno vešt, pretrpeo je poraz na otvorenom polju. Krećući se dalje kroz šumovite predele Rudnika, mađarska vojska je nailazila na sve veći otpor. Ostavši bez hrane, koju je narod sklanjao u šume i zabita mesta, i posle velikih gubitaka u sukobu kod Ostrovice,morala je da obustavi dalje napredovanje i da se povuče. Posle ovoga na severnim granicama Srbije zavladao je mir, uz gubljenje Kučeva i Braničeva, čiji su se gospodari Rastislalići potpuno priklonili Mađarima, kao i Mačve, koju su Mađari zaposeli.

Carica Jelena vladala je u serskoj oblasti deset godina, uz pomoć srpskih i grčkih vlastelina i savetnika. Ona se najviše oslanjala na Uglješu (Jovana) Mrnjavčevića, mlađeg brata Vukašina Mrnjavčevića, koji je postao njen savladar. Kasnije, kada je Vukašin proglašen za kralja, dobio je titulu despota.

Prema Jovanu Kantakuzinu, koji se posle smenjivanja sa carske funkcije studioznije bavio istorijom, carica Jelena posle Dušanove smrti u nastalom metežu nije imala poverenja ni prema sinu ni prema deveru Simeunu, već je sebi potčinila mnoge gradove i počela samostalno vladati.

Carica Jelena je ostala u dobrim odnosima sa svojim sinom Urošem skoro sve vreme svoje vladavine u Seru i priznavala njegovu vrhovnu vlast, kao što je to činio i Uglješa Mrnjavčević, mada je to manje-više bilo formalne prirode. Carica Jelena se uskoro zamonašila pod monaškim imenom Jelisaveta, a vlast u serskoj oblasti predala Uglješi Mrnjavčeviću.

U području oko Konavala, pa sve do Podrinja, s Trebinjem, Gackom i Polimljem, vladao je srodnik i prijatelj cara Uroša Vojislav Vojinović, koji mu je ostao veran sve do smrti.

U ovom periodu Lazar Hrebeljanović službuje na dvoru cara Uroša kao stavilac, gde piše povelje i obavlja ostale poslove dvorske kancelarije. Mada se pominje u nekim dokumentima u vezi sa razmenom poseda čelnika Muse i Vojislava Vojinovića, posebno se ne ističe i nalazi se u senci oblasnih gospodara.

Lazar je završio dvorsku službu kod cara Uroša, po svoj prilici 1365. godine, u najnižem dvorskom zvanju stavioca. Imao je tada oko 36 godina.

Nema pouzdanih podataka kada je i kako postao knez penjući se do ove titule od zvanja stavioca, što je slučaj i sa Vojislavom Vojinovićem, kao i sa kojom je baštinom raspolagao na početku svoga knezovanja.

Titula kneza u srednjovekovnoj Srbiji nije bila dovoljno određena i ustaljena. Nosili su je braća Stefana Nemanje Stracimir i Miroslav. U doba razvijenog feudalizma ona je ređe dodeljivana i bila je niža od vojvode.

Tek u doba opadanja centralne vlasti (raspada Dušanovog carstva) vraća se ugled ove titule i nose je dve istaknute ličnosti - Vojislav Vojinović i Lazar Hrebeljanović, od kojih je titulu pre dobio Vojislav.

Iako je titulu kneza Lazar Hrebeljanović, po mnogim izgledima, imao od 1356. godine, ona je prvi put zabeležena u sačuvanim dokumentima tek u aprilu 1371. godine.

Titulu i kneževsku baštinu Lazaru je za svoje zasluge mogao dodeliti samo car Uroš. Što se tiče prvobitne baštine, knez Lazar je nije mogao imati oko Prilepca, kao mesta njegovog rođenja, jer je u to vreme kralj Vukašin držao ovo područje kao svoj posed.

Polazeći od baština tadašnjih feudalnih gospodara na području tzv. srpskih zemalja, oblast kneza Lazara na kojoj je on počeo da se osamostaljuje, mogla se prostirati između oblasti kralja Vukašina Mrnjavčevića na jugu, oblasti Rastislalića na severu (Braničevo) i oblasti kneza Vojislava Vojinovića, kasnije Nikole Altomanovića, koji je vladao zapadno od Rudnika.


(Nastaviće se)