MANASTIR Veluće, na 10 kilometara od Trstenika, ponovo je u žiži naučne javnosti. Stručnjaci Gordana Gavrić, arheolog kraljevačkog Zavoda za zaštitu spomenika, i dr Branislav Cvetković, istoričar umetnosti Zavičajnog muzeja Jagodina,objavili su obimnu monografiju o biseru moravske arhitekture, a ove godine kreću u "potragu" za najstarijom istorijom zdanja, koje predstavlja nepokretno kulturno dobro od velikog značaja.

- Naša monografija je napor da u naučnim krugovima još jedanput podstaknemo razmišljanja o mogućim ktitorima, a već smo osmislili nov projekat koji će podrazumevati skidanje, prepisivanje i tumačenje svih natpisa u manastirskoj crkvi - napominje arheolog Gordana Gavrić.

- To je nužan korak u višedecenijskim pokušajima da se utvrdi istorija manastirskog kompleksa, budući da su neki natpisi slabo čitljivi, a neki su, svojevremeno, pogrešno iščitavani.

Manastir Veluće (ranije Srebrenica) potiče iz druge polovine 14. veka. Neka narodna predanja govore da je manastir podigla Mara, kćer kneza Lazara. Autori monografije navode da su počeci manastirske istorije, za razliku od njegove istorije u 19. veku kada je i obnovljen, skoro nepoznati. Naučnici su radili na konzervaciji arhitekture i slikarstva do 1973. godine, a krov je saniran istovremeno sa odvijanjem arheoloških istraživanja 2006.

- Donosimo dosta novih momenata, imamo i dobru foto-dokumentaciju kao rezultat 20 godina dolaženja u manastir - ističe dr Branislav Cvetković, čiji je predmet interesovanja freskoslikarstvo.

Neumorna igumanija Teodosija

- Verujemo da Veluće ne sme da se izmešta iz konteksa države Lazarevića, kao što ukazujemo na to da je starija istoriografija neopravdano potcenjivala rad velućkih zografa.

Manastir Veluće, građen sedamdesetih godina 14. veka, treba poštovati i zbog činjenice ima razvijenu i živu zajednicu, koja čuva nasleđe. Monahinje održavaju harmoniju unutar zdanja i rado dočekuju dobronamernike. Eparhija kruševačka je širom otvorila vrata naučnicima da istraže i dokuče istoriju manastira.

- Blagočastivi ktitori promišljali su na mnogo vekova napred, pa su zato manastiru davali, pored crkve, koja je pravi dragulj moravske arhitekture i predivne freske u kojima možemo da čitamo istoriju i kada ratni vihori unište sve zapise, i imanja koja postoje već sedam vekova i monaškoj zajednici Vavedenja Presvete Bogorodice bila su oduvek potpora za molitveni život - svedoči igumanija Teodora.

Molitvenici u manastiru

TLO ZA BOGOMOLjE

ARHEOLOG Gordana Gavrić ističe da se u neposrednoj blizini manastira Veluće nalaze još četiri manastira, te 27 arheoloških lokaliteta. Manastiri Drenča, Ljubostinja, Rudenica, Milentija, srednjovekovne tvrđave Koznik, Grabovac, te brojna nalazišta (Poljna, Počekovina, Stragari, Pleš) ukazuju na to kako je od davnina trstenički kraj, koji odlukuje plodno poljoprivredno zemljište i mineralna i rudna bogatstva sa širom okolinom, bio atraktivan za život. Moderni putevi su nastali na tragovima Rimljana, poznatom Moravskom trasom Kraljevo - Trstenik - Kruševac.

Ikone u manastiru

BISER U ZELENILU

PREMA podacima Eparhije kruševačke, stari konak rađen je u vreme kneza Miloša, a kompleksu manastira, koga okružuje jedinstvena bašta poput botaničke, pripadaju i novi konak iz 1972. godine, trpezarija, spomen-česma i kapela sa zvonikom, podignuta 1962. godine trudom sestrinstva. Ikonostas kapele je delo ikonografske radionice manastira Veluće. U blizini manastira nalazi se izvor mineralne vode Velućki kiseljak, danas "Mivela".